Zmiany klimatu i wiążące się z nimi, coraz bardziej powszechne, okresy suszy przeplatane gwałtownymi, nawalnymi opadami deszczu, stanowią olbrzymi problem dla miast, w tym dla Wrocławia. Gwałtowny opad wiąże się z przeciążeniem systemu kanalizacji deszczowej, który nie jest w stanie przyjąć na raz takiej ilości wody. Skutkuje to zalaniem ulic i domów, zaś cenna woda spływa szybko po zabetonowanych powierzchniach, trafia do rzek i dalej do morza. Wyzwaniem jest takie zaprojektowanie odprowadzenia wody deszczowej, aby jak największa jej ilość retencjonować w miejscu opadu, a w konsekwencji udostępnić ją roślinom. Służy temu tak zwana zielono-niebieska infrastruktura. Dalszym krokiem jest wykorzystanie deszczówki do celów bytowych i sanitarnych w zastępstwie cennej wody wodociągowej, co skutkuje zmniejszeniem zużycia wody pitnej. 

Filozofa VERGOaqua przewiduje wdrożenie działań umożliwiających zarówno retencję wody opadowej, jak i jej pełne wykorzystanie do różnych zastosowań na terenie osiedla, zgodnie z wrocławską „Polityka adaptacji do zmian klimatu”, a nawet ponad jej wymagania. 

Rekomendowane rozwiązania: 

• instalacja zbiorników retencyjnych; 
• system filtracyjny wody deszczowej; 
• zielone dachy; 
• ogrody deszczowe umożliwiające retencje wody; 
• roślinność wodna; 
• podziemne komory drenażowe zastępujące kanały rurowe; 
• obniżone krawężniki; 
• ekologiczny system odprowadzania wody. 

Coraz częściej w miastach można zaobserwować zjawisko, które wielu nazywa “betonozą” czyli nadmiernym zabetonowanie przestrzeni miejskich. To nie tylko estetyczna kwestia, ale także problem, który ma głębokie konsekwencje dla środowiska, zdrowia publicznego i jakości życia mieszkańców. Przeciwdziałając tworzeniu się kolejnych „betonowych pustyni” a także dbając o powiększenie terenów retencyjnych, rekomendowane jest znalezienie miejsca na zadanym terenie, gdzie należy przewidzieć miejsce na zlokalizowanie zbiornika retencyjnego. Pozwali to na zaplanowanie odpływu wód opadowych do wspomnianego zbiornika, a nie do kanalizacji deszczowej, a następnie na ich pobranie do potrzeb bytowych i sanitarnych danego osiedla. 

Aby spowolnić odpływ wód i umożliwić ich wykorzystanie przez rośliny, należy zaplanować ich retencję poprzez system ogrodów deszczowych. Ogrody takie to specjalnie przygotowane niecki wypełnione odpowiednim podłożem i starannie dobranymi roślinami. Stanowią one system naczyń połączonych. W czasie deszczu woda zbierana jest z dachów i powierzchni dróg i chodników i odprowadzana do ogrodów deszczowych. Obniżone krawężniki i specjalny system ażurowych krawężników “KerbFlow” pozwoli na zebranie wody deszczowej z powierzchni dróg i parkingów i przechwycenie jej, umożliwiając małe retencje w pasach drogowych. Woda opadowa bezpiecznie przelewa się do kolejnych elementów systemu, nie powodując obciążenia kanalizacji deszczowej i nie zalewając osiedla. Po wypełnieniu wszystkich ogrodów, nadmiar wody przelewa się do zbiornika retencyjnego.  

Posadzone w ogrodach deszczowych rośliny tolerują drastyczne zmiany poziomu wody – od suszy po zalanie. Stanowią one ważny element zagospodarowania zielenią terenu każdego Osiedla Kompletnego, przyczyniając się do poprawy mikroklimatu i uatrakcyjnienia przestrzeni. Sprzyjają również wzbogaceniu bioróżnorodności na tym terenie. Obecność roślin pozwala na zatrzymanie części zanieczyszczeń, spływających wraz z deszczówką dzięki czemu do zbiornika retencyjnego dostaje się woda przefiltrowana przez roślinność i podłoże w systemie ogrodów deszczowych. 

Tylko w razie wyjątkowo obfitego, nawalnego deszczu może wystąpić sytuacja, w której zbiornik retencyjny zostanie w pełni wypełniony. Jeśli istnieje taka możliwość, nadmiar wody z przepełnionego zbiornika retencyjnego należy kontrolowanie odprowadzić do naturalnych lub sztucznych kolektorów wodnych, takich jak rzeki, jeziora czy kanały deszczowe, lub w przypadku braku takiej infrastruktury, należy skorzystać z pomp wodnych. 

Zgromadzona w zbiorniku woda może być ponownie wykorzystana, umożliwiając efektywne gospodarowanie opadem deszczu w miejscu jego wystąpienia. Po wstępnym oczyszczeniu woda może być wykorzystana do nawadniania roślinności. 

Dodatkowo, zaleca się zaimplementowanie instalacji pobierającej wodę do celów gospodarczych. W ramach tego rozwiązania, woda będzie poddawana procesowi oczyszczania, aby mogła być bezpiecznie wykorzystana do planowanych celów. 

Co więcej filozofia VERGOaqua przewiduje możliwość wykorzystania retencjonowanej deszczówki do celów bytowych takich jak napełnianie zbiorników spłuczek w toaletach wszystkich mieszkań i punktów usługowych. Tzw. “woda szara” zostanie poddana procesowi oczyszczania, aby spełnić odpowiednie normy jakości. Oczywiście każda z tych instalacji będzie wyposażona w zabezpieczenia zapewniające dostęp do wody z miejskiej sieci wodociągowej w przypadku braku opadów. 

W zależności od rodzaju danego zbiornika retencyjnego oraz jego położenia możliwe jest wykreowanie wokół otwartego zbiornika wodnego wielofunkcyjnej przestrzeni publicznej, dzięki czemu zbiornik będzie stanowił obiekt szczególny, wyróżniający dane osiedle i identyfikujący je.  

Przedstawione rozwiązania filozofii VERGOaqua w zakresie gospodarki wodami opadowymi wskazują na priorytet budowania odporności idealnego Osiedla Kompletnego na zmiany klimatu. Poprzez wykorzystanie naturalnych zasobów wody oraz redukcję zapotrzebowania na wodę z miejskiej sieci, osiąga się efektywność ekologiczną i ekonomiczną. Zastosowane rozwiązania mogą stanowić wzór do naśladowania dla przyszłych Osiedli Kompletnych, wspierając rozwój zrównoważonych społeczności i redukcję wpływu urbanizacji na środowisko naturalne. 

Materiał przygotowany we współpracy ze Stowarzyszeniem VERGOcity.