VERGOcity to nie tylko filozofia – to stworzone w zgodzie z naturą zielone miasto pełne drzew i krzewów w którym znalazło się również miejsce na wysokowydajne uprawy. Dzięki takim miejscom mieszkańcy mogą nie tylko odpoczywać i cieszyć się bliskością natury, ale także czerpią z nich realne korzyści w postaci świeżych warzyw, owoców oraz zdrowszego stylu życia.

Założenia dotyczące sposobu wykorzystania przestrzeni na Osiedlu Kompletnym w zgodzie z filozofią VERGOcity:

1. Stworzenie bioróżnorodnego ogrodu ziołowo – owocowo – warzywnego.
2. Przetwarzanie na miejscu pozyskanych roślin i wytwarzanie świeżych i przetworzonych produktów spożywczych, mieszanek ziołowych, przypraw i suplementów diety.
3. Zapewnienie bezpośredniej formy dostaw umożliwiającej dokonywanie bieżących zakupów, bez konieczności robienia zapasów sprzyjających marnowaniu żywności.
4. Stworzenie przestrzeni w jakości podnoszącej dobrostan psychiczny użytkowników i stanowiącej bazę edukacyjną i rozwojową mieszkańców.

Regularne spożywanie owoców i warzyw, szczególnie świeżych i pochodzących z upraw ekologicznych ma kluczowe znaczenie dla zdrowia człowieka. Są to produkty wszechstronne, niezwykle bogate w cenne składniki pokarmowe, takie jak witaminy, makro – mikroelementy, błonnik i inne. Zachowanie ich właściwych proporcji w zbilansowanej diecie wpływa pozytywnie na życie człowieka, ale także jest ważnym czynnikiem społecznego funkcjonowania. Obniżają ryzyko wystąpienia chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość, cukrzyca, choroby układu krążenia, wspierają układ odpornościowy. A to ma bezpośredni wpływ na dobrostan i kształtowanie się relacji społecznych, rozwój gospodarczy i efektywność służby zdrowia.

Tworzenie ogrodów warzywnych i sadów „na wyciągnięcie ręki”, prowadzonych w sposób ekologiczny stwarza wielorakie korzyści. Jedną z nich jest dostęp do świeżych, naturalnie uprawianych roślin to korzyść żywnościowa dla człowieka, ale także korzyść dla ekosystemu.

Stowarzyszenie VERGOcity rekomenduje, aby uprawa ogrodów warzywnych należała do członków wspólnoty mieszkaniowej – będą to tak zwane „community gardens”. Ogrody takie zdobywają coraz większą popularność na świecie. Mieszkańcy poświęcają swój czas na uprawę roślin, a w zamian otrzymują zdrowe, organiczne warzywa. Dowiedziono też, że takie ogrody pełnią funkcje terapeutyczne oraz budują poczucie wspólnoty wśród mieszkańców. Innowacją będzie przeniesienie części ogródków działkowych na dachy budynków.

Ekologiczne uprawy są także wartościowymi siedliskami bytowania pszczół i motyli, dla których drzewa i uprawy są naturalnymi siedliskami. One odwdzięczają się człowiekowi wysoką efektywnością zapylania, czyli ilością smacznych i wartościowych warzyw i owoców. Tego typu uprawy nie są nastawione na maksymalną efektywność. Prowadzone w duchu ekologicznym, otwarte na ideę permakultury, zróżnicowania gatunkowego i odmian oraz allelopatie dodatnie, zapewniają wysokie plony, o wyższych walorach smakowych, niż z upraw wielkoskalowych, za to z ograniczoną ingerencją środków chemicznych.

Takie uprawy stanowić będą także bioróżnorodne siedlisko nie tylko dla zapylaczy, ale także występujących w naturze zwierząt naturalnie regulujących funkcjonowanie takiego biotopu, jak miejsca sprzyjające pobytu jeży i ptaków. Z tego względu na terenie całej przestrzeni przeznaczonej pod uprawy i zasiewy znajdą się miejsca spokojnych siedlisk dla zwierząt, pszczół, motyli i trzmieli.

W uprawach stosowane będą naturalne nawozy organiczne – obornik, kompost, poplony, a urządzenie upraw opierać się będzie o płodozmian uwzględniający kolejność upraw, następstwo roślin z kryterium głębokości korzenienia, naprzemienność hydrofilną i poplony roślin motylkowych.

Ściółkowanie w wielu miejscach będzie naturalne, wykorzystujące słomowanie, zrębkowanie, a w sadzie także częściowe zadarnienie niskimi roślinami zielnymi, kwiatami jadalnymi i warzywami jednorocznymi.

Strefowanie

Strefowanie rodzajów upraw nie będzie rygorystyczne, co oznacza projektowanie obszaru upraw z przenikaniem nasadzeń i wysiewów pomiędzy Zielnikiem, Sadem i Warzywnikiem, z uwzględnieniem wzajemnych korzyści. Każdy z obszarów charakteryzuje się innymi właściwościami.

Sad

W sadzie dominować będą jabłonie o doborze odmian zapewniających owocowanie od lipca do października i wzajemne zapylanie. Sad uzupełniać będą grusze, czereśnie oraz wiśnie.

Krzewy owocowe to pigwy, borówki amerykańskie, porzeczki czarna i czerwona i aronia. Wszystkie owoce są wysokowartościowymi produktami spożywczymi, zarówno w stanie świeżym, jak i przetworzonym.

Warzywnik

Część warzywna to uprawy podzielone na wieloletnie i jednoroczne.

1. Upraw wieloletnie – rabarbar, cebula siedmiolatka, szczypior.
2. Uprawy jednoroczne – kapusty, por, czosnek, jarmużu, brokułów, cukinii.

Ta część upraw jest najbardziej elastyczna w kształtowaniu, bowiem ze względu na regenerację gleby oraz zgłaszane oczekiwania mieszkańców, można będzie dopasowywać się z wysiewami, rodzajami i proporcjami upraw.

Zielnik

Zielnik stanowić będzie kompozycję roślin funkcjonalnych, o wysokich właściwościach prozdrowotnych, adaptogennych i kulinarnych. Istotną część upraw będą stanowić także rośliny antropochoryczne, których obecność w uprawach może dziwić ze względu na powszechność występowania, wręcz uznanie ich za „chwasty”, jednak ich nie do przecenienia wartości dla człowieka wymagają dostrzeżenia i pielęgnacji, szczególnie przy niepokojącej ekspansji np. nawłoci kanadyjskiej, która z roku na rok zubaża naturalne siedliska łąk i nieużytków.

Na terenie zielnika uprawiane będą między innymi:

Arcydzięgiel litwor, bylica piołun, cytryniec chiński, czosnek niedźwiedzi, jeżówka purpurowa, kminek zwyczajny, kolendra siewna, kozieradka pospolita, krwawnik pospolity, lawenda lekarska, macierzanka piaskowa, melisa lekarska, mięta pieprzowa, nagietek lekarski, ogórecznik lekarski, ostropest plamisty, różeniec górski, pokrzywa zwyczajna, rumianek lekarski, żywokost lekarski.

Zioła niskiego pokroju uzupełnione zostaną o krzewy funkcjonalne, takie jak kolcowój, dzika róża, róża pomarszczona, rokitnik, głóg.

Część z nich uprawiana będzie na wyodrębnionych stanowiskach, część na stanowiskach tworzących gildie roślinne, wykorzystujące allelopatie dodatnie wpływu wzajemnego roślin a sposób zbioru i przetwarzania zapewni wszystkie formy wykorzystania ziół i roślin o wysokiej funkcjonalności, z zapewnieniem najwyższego stopnia ich biodostępności.

Należy pamiętać, że dzisiejsze pojęcie ziół, wynikające w dużej mierze ze sprowadzenia ich głównie do roli dodatków smakowych, to efekt zmiany naszego podejścia do korzystania z dóbr natury. W wiekach średnich zioła były równie ważnym składnikiem potraw, jak rośliny uprawne. Na szczęście powracamy dziś do szerszego ich wykorzystania, od kuchni po domową aptekę.

Zioła są dużą grupą roślin wyróżniających wysoką zawartością związków czynnych, które oddziałują na organizmy żywe. Wytwarzają je na własne potrzeby wzrostu, rozwoju, ochrony przed chorobami, pasożytami i grzybami. Zawierają szerokie spektrum witamin, niektóre w bardzo dużych, najlepiej przyswajalnych ilościach (jak na przykład witamina C w dzikiej róży i rokitniku), minerały, substancje czynne, polifenole, glikozydy fenolowe, substancje śluzowe, garbniki i wiele innych. Niektóre zawierają szczególnie istotne substancje, które są dla człowieka cenne, jak np. hepatoprotekcyjna sylimaryna w ostropeście plamistym, czy chamazulen i bisabolol w rumianku lekarskim. Te właściwości wykorzystujemy spożywając zioła kulinarnie, ale także wykorzystując leczniczo, kosmetycznie jako używki i herbaty ziołowe. Rośliny takie jak lawenda, oregano czy rumianek służą do uzyskiwania olejków eterycznych, szczególnie pożądanych w aromaterapii i jako składniki produktów leczniczych i kosmetycznych.

Gałęzią związana z tymi dobrami natury jest ziołolecznictwo, czyli fitoterapia. Jest to gałąź medycyny o najstarszych i najbliższych człowiekowi korzeniach. Coraz baczniej przyglądamy się ziołom, badając ich właściwości i działanie. Dzisiaj coraz więcej leków medycyny konwencjonalnej jest oparta o składniki pochodzenia roślinnego. Coraz częściej też sięgamy w uzupełnieniu naszej diety po suplementy pochodzenia roślinnego, których działanie ma ograniczone skutki uboczne, jest pozbawione toksyn i ma wysoki stopień przyswajalności. Produkty metabolizmu takich suplementów nie oddziałują także negatywnie na środowisko naturalne, w przeciwieństwie do produktów syntetycznych.

Szklarnie

Strefa klimatyczna w której żyjemy zapewnia nam ok. 6-7 miesięcy efektywnego okresu wegetacji roślin. Z tego względu, aby zaspokajać w jak najwyższym udziale całoroczne potrzeby mieszkańców, jednym z elementów samowystarczalności żywnościowej osiedla jest powierzchnia szklarniowa. Wysoka efektywność, jaką umożliwiają wielopoziomowe uprawy, a także fakt utrzymania odpowiedniego doświetlenia, temperatury i wilgotności zapewniają możliwość uprawy warzyw i ziół o bardzo wysokiej efektywności.

W tej formie upraw przewiduje się uprawę pomidorów, papryki, ogórków, a także części ziół, sałat, roślin naciowych, mikrolistków i wiosennych nowalijek.

 Końcowy efekt nastąpi w dwóch postaciach:

1. Z pola na stół

Mieszkańcy (oraz klienci zewnętrzni osiedla) kupować będą produkty lokalne w miejscu ich wytworzenia, o najwyższym stopniu świeżości, bez konieczności aplikowania środków konserwujących, przedłużających przydatność do spożycia i ochrony w transporcie. Na miejscu wytwarzane będą takie przetwory jak kiszonki, octy, miód, dżemy, oleje zimno tłoczone, mieszanki ziołowe, mieszanki przypraw i inne.

Część towaru, zwłaszcza produkty suche/sypkie, tłoczone oleje, czy docelowo drogeryjne i higieniczne, sprzedawane będą do własnych opakowań, co ogranicza ilość odpadów, a także rozszerza i utrwala ideę zero waste.

2. Zamknięty obiegu gospodarki

Wdrożenia Koncepcji zamkniętego obiegu gospodarki obejmującej m.in. sektor rolno-spożywczy i ma na celu optymalizację produkcji oraz konsumpcji, przy czym nie chodzi jedynie o redukcję ilości odpadów, lecz o globalne podejście, filozofię obejmującą wszystkie możliwe etapy i elementy oraz związki między nimi. W zakresie przetwórstwa produktów zaakcentowania wymaga potrzeba ograniczania wytwarzania odpadów. Natomiast na etapie konsumpcji ważnym zagadnieniem pozostaje wciąż przeciwdziałanie marnowaniu żywności.

Stowarzyszenie VERGOcity posiada praktyczne sposoby zamknięcia obiegu życia surowców/odpadów:

1. Ogromny potencjał wykorzystania odpadów rolnych oraz produktów ubocznych w działalności kulinarnej. Przykładem jest popularny ocet jabłkowy, który może być wytwarzany zarówno z owoców nienormatywnych, o niskiej atrakcyjności konsumenckiej, jak i z tłoczni soków. Po wyprodukowaniu octu surowiec nadal może być wykorzystany. Przefiltrowany, z powodzeniem może stanowić jeden ze składników bazowych np. musztard.
2. Kompostowanie odpadów biologicznych, których wykorzystanie nastąpi w miejscu, na potrzeby prowadzonych upraw.
3. Produkcja np. paszy dla ryb bytujących w pobliskich zbiornikach wodnych.